Reactie Havencollectief

Onderstaand is de reactie van het Havencollectief op de presentatie-avond van maandag 12 oktober 2020. Deze brief is op 26 oktober naar de wethouder en het projectteam van het Havenkwartier gestuurd.

Reactie Havencollectief op presentatie-avond 12 oktober 2020

Beste gemeente Rijswijk, beste Armand van der Laar,

Hierbij reageert het Havencollectief van bewoners, ondernemers en omwonenden van het Rijswijkse Havenkwartier op de presentatie-avond die op 12 oktober jl. plaatsvond. Hoewel er ruimte was voor enkele vragen, had de avond een hoog ‘zendgehalte’ omdat de bijeenkomst via Zoom plaatsvond. We begrijpen dat gekozen is voor deze vorm, door de Corona-maatregelen en de hoeveelheid informatie, maar vinden het niet bevorderlijk voor de kwaliteit van de interactie tussen de betrokken partijen. Zo hebben we begrepen dat er projectontwikkelaars en grondeigenaren aanwezig waren, maar over en weer was men niet bekend bij elkaar. Wij pleiten ervoor om ook andere vormen in te zetten om dergelijke interactie tussen gemeente, ontwikkelaars, ondernemers en bewoners uit het gebied tot stand te brengen.

Als eerste reactie willen we opmerken dat we het positief vinden dat er zoveel huiswerk is gedaan aan de zijde van de gemeente. Dat biedt een basis voor gesprek. Het gepresenteerde onderzoek is gebaseerd op modellen en onderzoeksmethoden die wij niet allemaal goed kunnen doorgronden. Daardoor en door de aanzienlijke omvang van de stapel rapportages, is het lastig om een oordeel te kunnen vellen over wat er allemaal ligt. 

Wat ons sterk opviel was dat er wederom geen informatie is gedeeld over de Sijthoflocatie. Vreemd genoeg gebeurde dat soms wel via de chat door onder andere Gert Jan Kruining en door Michiel Juttmann. De (selectieve) informatie die zij deelden, is voor ons echter niet te controleren op juistheid en de precieze afzender en dus ook niet te beoordelen. De plannen voor deze locatie zijn al twee jaar door schimmigheid omgeven: wat is het programma, wat mag er nu wel of niet en hoe ziet de massastudie er nu uit. Het enige dat wij weten is dat er een toren van 120 meter aan De Vliet wordt voorzien, iets waarover wij al vele malen ons ongenoegen hebben geuit. Het is belangrijk dat wij hier ook over komen te spreken en informatie krijgen.

Tot slot willen wij in algemene zin nog opmerken dat wij nog steeds grote twijfels hebben bij de omvang van het woningbouwprogramma van ca. 2.500 woningen. Dit leidt tot een woonwijk waar ook bedrijvigheid is. Wij verwachten dat dit tot verdringing van bedrijvigheid gaat leiden (diverse ondernemers in het gebied hebben dit zelf al eerder meegemaakt op een andere locatie, ook op de Binckhorst zien we deze bewegingen). De noodzaak van het realiseren van de hoge torens zien wij niet en we zijn van mening dat dit het gebied een hoogstedelijk karakter geeft dat niet past bij Rijswijk. Nogmaals: in Rijswijk past geen Laakhavens of Binckhorst. Wij missen het denken in verschillende varianten! 

Onderstaand wordt op een aantal specifieke onderdelen uit de presentaties gereageerd.

Presentatie bureau Hartzema

We constateren dat de gesprekken tussen gemeente en grondeigenaren die in de zomerperiode hebben plaatsgevonden plaats gevonden over de ontwikkelingen langs de Nijverheidsstraat hebben geleid tot een inkrimping van het bouwvolume van 25-30%. Dat zien we als een belangrijke stap in de goede richting. Het model met één parkeergarage voor alle bebouwing klinkt als een goede oplossing. Toch blijven er ook veel vragen en aarzelingen:

• Hoeveel woningen komen er nu in deze ontwikkeling? Aangenomen dat dit er minimaal 25-30% minder zijn: moeten deze dan elders in het Havenkwartier alsnog worden gerealiseerd, of wordt uitgegaan van een lager aantal woningen? Het antwoord op deze vragen is van belang in verband met de druk op de leefomgeving: verkeer, luchtkwaliteit, geluid, parkeren, etc. Het zou bovendien de uitkomsten van de onderzoeken die gedaan zijn op deze deelaspecten wellicht veranderen.
• Kunnen we er nu van uit gaan dat het stedenbouwkundig kader voor de Nijverheidsstraat wordt aangepast op basis van de nieuwe massastudies? Verdwijnt het getekende hoogteaccent op de locatie van de betoncentrale?
• We blijven grote aarzelingen houden bij de toren op de Indola-locatie. Zoals wij de tekeningen gezien hebben is het beeld vanaf de Handelskade aantrekkelijker geworden, maar loopt dit nog steeds op tot de eerder genoemde 50 meter? Dat is voor de huidige bewoners van o.a. de Koopmansstraat zorgelijk. Hoeveel afstand blijft er tot het pand aan de Koopmansstraat?
• Er is geen nadere informatie gegeven over de ‘rekenregels’. Dat betekent waarschijnlijk dat de regel nog steeds geldt dat openbare ruimte die wordt toegevoegd, mag worden ‘gecompenseerd’ door 3x de hoogte in te gaan. Wij hebben al eerder onze bedenkingen bij deze regels geuit, omdat we ons afvragen of er daadwerkelijk sprake is van toegevoegde openbare ruimte (of dat er sprake is van niet goed te bebouwen ruimte, die bovendien niet openbaar is, maar alleen voor omwonenden, en bovendien het dak van een parkeervoorziening vormt). Deze rekenregel geldt naar wij aannemen voor het hele Havenkwartier en dat dit op de eerste locatie die wij bespreken zo uitpakt dat de voordelen voor de ontwikkelaars en de nadelen voor de bewoners, bedrijven en omwonenden zijn, baart ons grote zorgen.
• In de vorige bijeenkomst werd geopperd dat de huidige 300.000m2 leegstaande kantoorruimte zouden kunnen worden omgezet in woonruimte. Met appartementen van 100m2 zou er plek zijn voor 3.000 woningen binnen de bestaande bouwmassa. (We hebben het dan niet over autoverkeer en parkeren, dat nog steeds een probleem zou blijven.) Deze gedachte lijkt ons kansrijk, waarom wordt hier niet op voortgeborduurd?

Sijthoflocatie

Zoals opgemerkt is er nauwelijks gesproken over de Sijthoflocatie. Dit weten we:

• In het filmpje is enig beeldmateriaal voorbij geflitst;
• er is ergens mondeling aangegeven dat er een hotel/congreslocatie komt waarvoor al een vergunning schijnt te zijn verstrekt;
• we hebben iets gehoord over een supermarkt; en
• in de chat werd dit opgemerkt over het aantal woningen: “het programma van de Sijthofflocatie is gedaald van 685 woningen (jan 2019) naar 575 woningen (huidig plan). Het programma is dus wel degelijk minder geworden, namelijk 110 woningen minder.”

We kunnen onze vragen over de extreem hoge torens, woningaantallen, groen, functies en verkeer samenvatten met één simpele vraag: wanneer krijgen we nu eens een duidelijke presentatie van de plannen, zodat we daar ook over kunnen spreken met elkaar? De aanhoudende stilte vergroot onze zorgen. Bovendien constateren we dat de discussies over de locaties langs de Nijverheidsstraat hebben geleid tot betere plannen. Wij willen voor de Sijthoflocatie een proces doorlopen waarbij we, gevoed met heldere en eerlijke informatie, kritische vragen kunnen stellen en alternatieven kunnen aandragen. De plannen kunnen beter worden van een transparante communicatie, ze er stilletjes doordrukken vergroot de weerstand en actiebereidheid aan onze zijde.

Leefbaarheidseffectrapportage (LER)

De LER bevat een groot aantal onderwerpen. Goed dat hier systematisch informatie over op een rij is gezet. Onderstaand een aantal vragen en opmerkingen bij  de verschillende onderwerpen. Als eerste een algemene opmerking. Het lijkt erop dat bij veel onderdelen van de LER is gekeken naar de effecten van de bouw op geluid, luchtkwaliteit, etc. Het lijkt er ook dat daarmee de gebruiksfase, wanneer al die woningen zijn toegevoegd, verkeersbewegingen plaatsvinden, etc. wordt genegeerd. Dat lijkt ons onlogisch en geen eerlijke benadering. 

• Dichtheid
  • In de LER lezen wij dat er een woningdichtheid van 122 woningen/ha wordt voorzien. Dat komt overeen met wijken als Rustenburg-Oostbroek of Laakhavens in Den Haag of de dichtst bebouwde wijken in Amsterdam. Dit past volgens ons niet bij Rijswijk.
  • Ook lezen wij en de LER dat de FSI (dus het bouwvolume) van 0,61 naar 1,9 gaat. Dat is meer dan 3x het huidige bouwvolume!
  • In het havenkwartier komt deze woningdichtheid bovenop een bestaand programma aan bedrijfsruimte en nog toe te voegen programma van hotel, horeca en recreatievoorzieningen. Dat betekent een aanzienlijke extra belasting voor de omgeving op het terrein van verkeer, parkeren, belasting van de openbare ruimte. Die hoogbouw en bebouwingsdichtheid is alleen mogelijk, omdat de hoogbouw aan het water komt, waardoor de schaduwwerking niet direct op omliggende bedrijven of woningen komt, maar op het water. Dit betekent echter ook dat de kracht van het gebied, het licht en het water onder druk komen: het wordt donker en winderig. 

• Verkeer
  • Het gehanteerde model voor ons lastig te doorgronden. Ons boerenverstand zegt dat het onlogisch is dat 6.700 extra verkeersbewegingen kunnen worden afgewikkeld met slimmere instellingen van de stoplichten.
  • Uit het model volgt (volgens de presentatie) ook dat de verkeersafwikkeling naar Den Haag, o.a. naar Laak en Schilderswijk, via de Rotterdamse Baan gaat lopen. We kunnen ons eigenlijk moeilijk voorstellen dat dit op deze schaal gaat gebeuren. Daarom vinden we de voortdurende monitoring van de effecten van de Rotterdamse Baan op de verkeersafwikkeling in de regio en in het bijzonder in Rijswijk, die voor de komende jaren is aangekondigd, van groot belang. Graag zien we dan ook de afspraak vastgelegd dat de komende jaren de informatie uit deze monitoring wordt gedeeld met ons en dat als het reële beeld niet volgens het model verloopt, dit leidt tot aanpassingen in de plannen.
  • Er werd gesproken van twee wegafsluitingen op de hoek Handelskade/Koopmansstraat en Klipperstraat/Nijverheidsstraat. Dit deel van de presentatie ging erg snel. Op zich lijkt dit een goede maatregel, maar is zo snel lastig te doorgronden. Onze eerste gedachte is dat dit ook gevolgen heeft voor het huidige lokale verkeer van en naar de Bomenbuurt via de Handelskade (honderden auto’s per dag in Coronatijd), aantallen die niet in het verkeersmodel meegenomen lijken te worden. Graag zouden we deze informatie nog een keer rustig bestuderen en doordenken.
• Luchtkwaliteit
  • Voor ons staat vast dat de luchtkwaliteit er niet op vooruit gaat als het project met de huidige voorstellen wordt gerealiseerd. De huidige luchtkwaliteit, zo blijkt uit bestaande rapporten, is al heel slecht. Met allerlei technische maatregelen zijn de woningen die zijn voorzien vast bewoonbaar te maken, maar dat levert nog geen aantrekkelijk leef- en speelklimaat op voor de toekomstige bewoners en voor de natuur.
• Geluid
  • De toename van geluidsbelasting is volgens de rapportage minder dan 1 dB en daarmee verwaarloosbaar. Allereerst wijzen we erop dat de decibel een logaritmische schaal heeft (3dB stijging betekent een verdubbeling van het geluidsniveau), dus 1dB betekent meer dan het lijkt. Belangrijker is dat de geluidsbelasting van de A4 nu al te hoog is en dat dit gegeven zou er toe moeten leiden dat bouwplannen beperkt worden of dat er extra maatregelen voor de A4 genomen worden, zoals stil asfalt of geluidsschermen. Wij zijn benieuwd hoe de Omgevingsdienst Haaglanden naar de in de rapportage voorgestelde benadering kijkt.
• Stikstof
  • De aanname is nu dat er geen stikstofuitstoot plaatsvindt. Eerlijk gezegd lijkt ons dat bijzonder onwaarschijnlijk. Het is voor de gemeente en de ontwikkelaars de gewenste uitkomst, want het zou een MER overbodig maken, maar wij betwijfelen deze uitkomst zeer. De onderbouwing vinden we zwak: dit moet serieuzer en overtuigender.

Tot zover onze reactie op de presentaties van 12 oktober jl. Graag horen we uw antwoorden op onze vragen en voorstellen op de volgende bijeenkomst.

Met vriendelijke groet,

Namens het Havencollectief,

Douwe Wielenga

woordvoerder